Onderweg naar zondag 2 november 2008

Luister hier naar de nieuwe aflevering van Onderweg naar Zondag (of klik op de player onder deze post). We lezen het bekende verhaal van de wijze meisjes en dwaze meisjes – wat markeert het verschil tussen hen? Op het eerste oog lijkt het de verwachting te zijn: de wijze meisjes zijn klaar voor de komst van de bruidegom, de dwaze niet…

Maar wie beter leest ziet het omgekeerde: juist de meisjes die hier dwaas worden genoemd hadden de sterkste verwachting. Zij verwachtten de Bruidegom snel! Zij waren niet voorbereid op het wachten, de vertraging van de komst van de bruidegom. De wijze meisjes waren dat wel, zij hadden reserveolie meegenomen. Het lijkt dus te gaan over ‘klaar zijn voor een tijd van... wachten’.

Het herinnerde me opnieuw aan een citaat uit de roman De Naam van de Roos van Umberto Eco, een citaat dat ik al eerder gebruikte. De hoofdpersoon, de wijze monnik William, zegt bang te zijn voor de radicaliteit van sommige ketterse bewegingen. Veel gesprekken met zijn leerling Adson gaan over het wezen van die ketterij en daarin valt het woord ‘reinheid’ – ‘ketters’ zoeken naar zuiverheid en reinheid en bestrijden alles en iedereen die de zuiverheid in gevaar brengt. Er is wel eens een (niet onomstreden) etymologisch verband gelegd tussen het woord ‘ketter’ en ‘kathaar’ dat van het Griekse ‘catharoi’ komt: de ‘zuiveren’. Ketters zijn mensen die de ‘zuiverheid’ hier en nu al claimen, het zijn gelovigen die, desnoods met geweld, het Koninkrijk van God willen vestigen. Fundamentalisten. Extremisten.

En dan het citaat van Eco:

‘Wat beangstigt u het meest in de reinheid’, vroeg ik.
‘De haast’, antwoordde William.’ (p. 400)

De haast! Radicale ‘ketters’ en fundamentalistische extremisten weten niet van uithouden maar hebben hun geduld verloren. Zij krijgen haast: het moet nu en hier en snel. Ze houden geen rekening met vertraging, ze willen van de weerbarstigheid van het leven niet weten. Het is de haast die hen gevaarlijk maakt. Jezus noemt de vijf meisjes die geen rekening houden met mogelijke vertraging ‘dwaas’. En hij noemt het wijs om voorbereid te zijn op tegenslag, onmacht, onwil, weerbarstig-heid.

Plotseling wordt deze gelijkenis actueel in een snelle wereld van haast, een wereld die van wachten niet wil weten. Snelle oplossingen, korte lontjes, speeddaten. Maar snel is niet altijd wijs!